1943 – Lübnan, Fransa‘dan bağımsızlığını kazandı.
1963 – Amerika Birleşik Devletleri başkanı John F. Kennedy, Dallas‘ta öldürüldü.
1975 – Monarşi İspanya‘ya geri döndü; Juan Carlos İspanya kralı oldu.
2004 – Ukrayna‘da Turuncu Devrim başladı.
2005 – Angela Merkel, Almanya‘nın ilk kadın şansölyesi oldu.
Jack London (ö. 1916)
Scarlett Johansson (d. 1984)
Emil Zátopek (ö. 2000)
ATATÜRK DER Kİ;
– Ahmaklar, memleketi Amerikan mandasına, İngiliz himayesine terk etmekle kurtulacak sanıyorlar. Kendi rahatlarını temin etmek için bir vatanı ve tarih boyunca devam edip gelen Türk istiklalini feda ediyorlar!
– Yabancı bir devletin himaye ve desteğini kabul etmek, insanlık özelliklerinden mahrumiyeti, beceriksizlik ve miskinliği itiraftan başka bir şey değildir.
– Hangi istiklal vardır ki, ecnebilerin nasihatleriyle, ecnebilerin planlarıyla yükselebilsin? Tarih böyle bir hadiseyi kaydetmemiştir!
– Emperyalizm ölüme mahkûmdur.
– Millete efendilik yoktur; hizmet etme vardır…
– Ben, 1919 yılı Mayısı içinde Samsun’a çıktığım gün elimde maddi hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk milletinin soyluluğundan doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevi bir kuvvet vardı. İşte ben bu ulusal kuvvete, bu Türk milletine güvenerek işe başladım.
– Millî egemenlik öyle bir nurdur ki, onun karşısında zincirler erir, taç ve tahtlar batar, mahvolur… Uğrunda canımı vermek, benim için vicdan ve namus borcudur…
– Bir kelime ile ifade etmek gerekirse, diyebiliriz ki yeni Türkiye Devleti bir halk devletidir; halkın devletidir. Mazi kurumları ise bir şahıs devleti idi, şahıslar devleti idi.
– Cumhuriyet, ahlâkî fazilete dayanan bir idaredir. Cumhuriyet fazilettir. Sultanlık, korku ve tehdide dayanan bir idaredir. Cumhuriyet idaresi faziletli ve namuslu insanlar yetiştirir. Sultanlık, korkuya ve tehdide dayandığı için korkak, alçak, sefil ve rezil insanlar yetiştirir. Aradaki fark bunlardan ibarettir.
– Cumhuriyet fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller ister…
– Ben manevî miras olarak hiçbir nas-ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş, kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevî mirasım ilim ve akıldır… Birbirimize daima gerçeği söyleyeceğiz. Felaket ve saadet getirsin, iyi ve fena olsun, daima gerçekten ayrılmayacağız…
– Bir hükûmet iyi midir, fena mıdır? Hangi hükümetin iyi veya fena olduğunu anlamak için, “Hükümetten gaye nedir?” bunu düşünmek lazımdır. Hükûmetin iki hedefi vardır. Biri milletin korunması, ikincisi milletin refahını temin etmek. Bu iki şeyi temin eden hükûmet iyi, edemeyen fenadır.
– İleri hükümetçiliğin şiarı, halkı, kudretine olduğu kadar şefkatine de samimiyetle inandırabilmesidir.
– Ölmek isteyen bir milleti hiçbir kuvvet kurtaramaz. Türk milleti ölmek istemez; o, daima yaşayacaktır… Cumhuriyetimiz öyle zannolunduğu gibi zayıf değildir. Cumhuriyet bedava da kazanılmış değildir. Bunu elde etmek için kan döktük. Her tarafta kırmızı kanımızı akıttık. İcabında müesseselerimizi müdafaa için lazım olanı yapmaya hazırız…
1905 – Albert Einstein‘ın, enerji ile kütle arasındaki ilişkiyi E=mc2 denklemi ile ifade ettiği makalesi yayımlandı.
1938 – Atatürk‘ün naaşı, törenle Etnoğrafya Müzesi‘ndeki geçici istirahatgâhına getirildi.
1944 – Japon İmparatorluk gemisi Kongō, Formosa Boğazı’nda USS Sealion tarafından batırıldı.
1962 – Çin-Hindistan Savaşı sona erdi.
1969 – İnternetin öncülü olan ARPANET‘in ilk kesin hattı kuruldu.
Voltaire (d. 1694)
Heinrich von Kleist (ö. 1811)
İdil Biret (d. 1941)
YARGI BAĞIMSIZ OLMALIDIR…
Rahmetli Muhittin Nalbantoğlu, “Bir kimsenin gözlerini kapatıp güneşi yok sayması, güneşin olmadığını göstermez.” sözünü sık kullanırdı.
Yeni hâkim ve savcıların kura çekimi toplantısına bir siyasi parti temsilcisinin katılıp, yeğenini öne çıkardığı, bir hâkim adayının yüksek puan aldığı halde mülakatta elenmesine üzülerek intihar ettiği günlerin sonunda Recep Tayyip adlı bir hâkimin tanıtılması tesadüf olsa bile doğru bir mesaj değildir! Sonuçta Recep Tayyip Erdoğan da partilidir. O halde tarafsız olması gereken hâkimler ve savcılar için rol modeli olamaz…
Bütün savcıların unvanı Cumhuriyet Savcılarıdır.
Her halde ve şartta yargı bağımsız olmalıdır…
Alıntı
1910 – Meksika Devrimi başladı.
1947 – II. Elizabeth ile Philip Mountbatten, Westminster Manastırı‘nda evlendiler.
1985 – Microsoft, Windows 1.0‘ı piyasaya çıkardı.
1989 – Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi kabul edildi.
2003 – El-Kaide bağlantılı eylemciler tarafından İstanbul’da bombalı saldırılar düzenlendi.
II. Maximinus (d. 270)
Lev Tolstoy (ö. 1910)
Robert Altman (ö. 2006)
İLK YAZILI KANUNLARIN YARATICISI KRAL URGAKİNA…
İlk yazılı kanun sanıldığı gibi Hammurabi tarafından değil, ondan yaklaşık 600 yıl önce M.Ö. 2375 yılında Sümer Lagaş Kralı Urukagina tarafından oluşturulmuştur. Daha sonra M.Ö. 2050 yılında Ur Kralı Ur-Nummu ve M.Ö. 1870 yılında İsin hanedanı Lipit-İştar ın kanunları onu takip eder. Akabinde de M.Ö. 1760 yılında Hammurabi Kanunları gelir.
Urgakina bir Sümer kralıdır. Onun koyduğu yasalar tarihteki ilk yazılı kanunlardır. Yasaların önem arzeden bir diğer yönü ise ilk sosyal reform, ilk mülkiyet hakkı gibi; kendi zaman şartlarına göre büyük devrimlerdir.
Tarihte bilinen en eski yazılı kanunu hazırlatan kişidir. Kendisinin adı ile anılmış bu kanun basit kurallar içerir, daha çok “tarla sürenin, hayvan sağanındır” mantığı ile hazırlanmış ve dönemin Ur şehrinde dini eksenli bir yönetim süren ve halkı ekonomik anlamda sömüren din adamlarının Urukagina tarafında bir gece devrimi ile alaşağı edilmesi üzerine yazılmış kanunlar bütünü. Urukagina tarihin ilk devrimcisi sayılır bu olayla.
Bu kanunların cezalandırma yöntemi genel olarak “fidye” yani “bedel” sistemine dayalıydı. Bataklıkları kurutarak tarım arazilerini oluşturmayı başarmışlardır.
Urugakina kanunları: Sosyal kanunlar, ticaret kanunları, özel kanunlar ve insanların birbirlerine karşı işledikleri suçlara yönelik kanunlardır.
Tabletleri Paris Louvre Müzesinde bulunur.
19 Kasım: Uluslararası Erkekler Günü
636 – Müslüman Arap ordusu ve Sasani İmparatorluğu ordusu arasında gerçekleşen Kadisiye Muharebesi sona erdi.
1816 – Varşova Üniversitesi kuruldu.
1977 – Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat, İsrail‘i ziyaret eden ilk Arap lider oldu.
1988 – Pakistan‘da başbakan seçilen Benazir Butto, müslüman bir ülkenin ilk kadın başbakanı oldu.
2005 – Irak‘ta Hadisa katliamı gerçekleşti.
Georgi Jukov (d. 1896)
James Ensor (ö. 1949)
Jodie Foster (d. 1962)
Anıtkabir Derneği’nin yaptırdığı araştırmaya göre, Atatürk yaşamı boyunca 3 bin 997 kitap okudu.
Araştırmayı yapan ekip bu kitapların bir bölümünün orijinallerine de ulaştı ve Atatürk’ün altını çizdiği, yanlarına işaretler koyduğu, notlar ekleyerek kendi görüşlerini belirttiği sayfaları da tek tek belirledi.
O sayfalar geçtiğimiz günlerde 24 cilt halinde Anıtkabir Derneği’nin internet sitesinde yayımlandı.
Atatürk’ü daha yakından tanımak, onun düşünsel dünyasının hangi eserlerden beslendiğini anlamak isteyenler için olağanüstü bir kaynak.
Paylaşılan eserlerin bir bölümünü inceledim.
İzlenimlerim şöyle:
-Atatürk, tarihten biyografiye, araştırmadan felsefeye, romandan şiire, anıdan arkeolojiye, sözlükten tiyatroya çok geniş bir yelpazede kitaplar okumuş. Ama özellikle tarih kitaplarına çok meraklı.
-Kitapları adeta sınava hazırlanan bir öğrenci titizliğinde okuduğunu söylemek mümkün. Yaptığı işaretlemeler ve düştüğü notlar bunu net olarak ortaya koyuyor. İşaretlerden ‘xx’ önemli, ‘xxx’ çok önemli, ‘müh’ mühim, ‘ç.mühim’ çok mühim anlamlarını taşırken, ‘?’ işareti belirtilen görüşten farklı düşündüğünü gösteriyor.
-Sadece Türkçe kitaplar değil, Osmanlıca, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İngilizce ve Yunanca kitaplar da okumuş.
-Atatürk’ün okuduğu ve üzerine çeşitli işaretler koyduğu kitaplar arasında, Türk Tarihi, Osmanlı Tarihi, Halkların Genel Tarihi, Dünya Tarihi, İlk Uygarlıklar, Evrensel Tarih ve Coğrafya Sözlüğü, Avrupa’nın Entelektüel Gelişiminin Tarihi, Asya Tarihine Giriş, Modern Tarih, Rusya’nın Tarihi, Bizans’ın Yükselişi ve Çöküşü, İmparator Frederich’in Almanya’daki Politikası, Attila’nın Hayatı, Büyükelçi Mongenthou’nun Hatıraları, Dünya Tarihini İçeren Anılar Koleksiyonu, Darvincilik, İnsanlığın Evrimi, Ordu Komutanı Napolyon, Türk Halk Şiiri Antolojisi de var.
CEPHEDE ÇALIKUŞU ROMANINI OKUMUŞTU
Tarihçi-Akademisyen Dr. Ali Güler, Atatürk’ün kitap okuma tutkusu konusunda özetle şu bilgileri veriyor:
-Atatürk askeri lise döneminde Mehmet Emin Yurdakul ve Namık Kemal’in kitaplarıyla tanıştı.
-Harp Akademisi’nde okurken, ünlü Alman ve Japon komutanların hayatlarını okumaya başladı.
-İlk görev yeri Şam’da felsefeye, sosyalizme ve devrimlere ilişkin Fransızca kitaplar okudu.
-Görevli olarak Silvan-Bitlis yöresinde bulunurken okuduğu kitaplar arasında Tevfik Fikret’in Rübab-ı Şikeste’si, Alphonse Daudet’in Sopho’su, Gustav Le Bon’ın Cihan Muvazenesinin Bozulması bulunuyordu.
-Kitap okumayı milli mücadele sırasında cephede bile sürdürdü. Binbaşı Mahmut Bey’in anılarından Atatürk’ün büyük taarruz öncesinde Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanını okuduğunu öğreniyoruz.
– Uzun yıllar Atatürk’ün yakınında bulunan Hasan Rıza Soyak anılarında, Atatürk’ün eline aldığı bir kitabı eğer ilginç bulduysa bitirmeden bırakmadığını belirtiyor.
-Atatürk’ün görev yaptığı cephelere giderken bavullarla kitap taşıdığını, yurt gezilerine çıktığı zamanlar da o şehirlerin kütüphanelerinden kitaplar getirterek okuduğunu biliyoruz.
12 KİTAP YAZMIŞTI
Atatürk sadece kitap okuru değil aynı zamanda iyi bir yazardı.
Kısa sayılabilecek yaşamında 12 kitap yazmıştı.
Bu kitapları hatırlamakta yarar var:
Takımın Muhabere Talimi (1909)
Cumali Ordugahı (Süvari, Bölük, Alay, Liva Talim ve Manevraları (1909)
Tabiye Tatbikat Seyahati (1911)
Bölüğün Muharebe Talimi (1912)
Zabit ve Kumandan ile Hasbıhal (1914)
Anafartalar Muharebelerine Ait Tarihçe
Arıburnu Muharebeleri Raporu
Tabiye Meselesinin Halli ve Emirlerin Sureti Tahririne Dair (1916)
Karlbat’ta Geçen Günlerim
Hatıra Defteri
Medeni Bilgiler Kitabı
Büyük Nutuk
Geometri (Atatürk bir komisyon tarafından yazılan Geometri kitabını gözden geçirmiş, oradaki bazı geometrik terimlere Türkçe karşılıklar bulmuştu. Atatürk’ün bulduğu terimler arasında açı, teğet, enlem, boylam, yatay, dikey de vardır.)
Alıntı: Nuri Kayış
1916 – I. Dünya Savaşı‘nın en büyük çarpışmalarından biri olan Somme Muharebesi sona erdi.
1918 – Letonya, Rus İmparatorluğu‘ndan bağımsızlığını ilan etti.
1928 – Walt Disney‘in yarattığı çizgi film Mickey Mouse‘un ilk gösterimi yapıldı.
1933 – İstanbul Üniversitesi, İstanbul Darülfünunu olarak açıldı.
2021 – Türkiye‘de Nesko Şebinkarahisar Maden İşletmesi felaketi yaşandı.
Marcel Proust (ö. 1922)
Margaret Atwood (d. 1939)
Gia Carangi (ö. 1986)
Öğretmen sınıfta ders anlatıyordu. Bir ara arka sırada oturan öğrencilerden birini işaret ederek:
-Söyle bakalım oğlum, köylüler kurtları niçin öldürürler?
-Kuzuları öldürdükleri için, efendim.
Ön sıralarda oturan Ayla, hemen atıldı:
-Öyleyse kasapları niçin öldürmüyorlar?