1719 – Daniel Defoe‘nun ünlü romanı Robinson Crusoe ilk kez yayımlandı.
1915 – Çanakkale Savaşı: Seddülbahir ve Arıburnu Muharebeleri başladı.
1974 – Portekiz‘de Karanfil Devrimi: General Antonio Spinola‘nın yönettiği askeri ayaklanmayla Salazar‘ın faşist diktatörlüğü devrildi.
1990 – Violeta Chamorro, Nikaragua devlet başkanı oldu.
2015 – Nepal depreminde en az 8.000 kişi öldü, 19.000 kişi yaralandı.
Anders Celsius (ö. 1744)
Ella Fitzgerald (d. 1917)
Al Pacino (d. 1940)
CUMHURİYET YÖNETİMİNİN BAŞLADIĞI GÜN 23 NİSAN
Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti, 27 Aralık 1919’da Ankara’ya gelirler.
Ünlü Times gazetesi, Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişini şöyle yazar: “Bütün dünyanın kuvvetine karşı ulusal bir hareket yaratmak… Ne çocukça bir hayal…” Milli Mücadele ve Mustafa Kemal karşıtı İstanbul Basını da benzer yazılar yazıyordu.
Mustafa Kemal’in bu çocukça hayali, 13 Eylül 1921’de 238 yıl süren çekilmeyi durduracak, 9 Eylül 1922’de işgal kuvvetlerini denize dökecekti. Bu çocukça heyecan, İngiltere’yle işbirlikçilerinin hayallerini yerle bir edecekti. Kutsal bir hayaldi bu…
MECLİS’İN AÇILIŞI
Mustafa Kemal Paşa, 19 Mart 1920’de bir genelge yayımlar. Bu genelgede, milletin yeniden seçeceği temsilcilerle ve İstanbul meclisi vekillerinden Ankara’ya gelebilenlerinden kurulacak yeni meclisin, milletin bağımsızlığı yolunda tedbirler alacağını bildirir. (1)
Temsilciler Kurulu Başkanı olarak Mustafa Kemal Paşa, 21 Nisan 1920’de askeri ve sivil makamlara şu telgrafı gönderir: “Tanrı’nın yardımıyla, Nisan’ın 23’üncü günü Büyük Millet Meclisi açılarak çalışmaya başlayacağından o günden sonra bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun başvuracağı en yüce kat, adı geçen Meclis olacaktır. Temsilciler Kurulu adına Mustafa Kemal.” (2) Mustafa Kemal Meclisi, tüm askeri ve sivil makamların bağlı olacağı en yüce kurum olarak görmektedir. Padişahta, tek kişide toplanan yetkileri Meclis vasıtasıyla millete devrediyordu.
24 Nisan 1920, Cumartesi… Mustafa Kemal Paşa, TBMM Başkanlığı’na seçilir. 39 yaşındadır… Yaptığı konuşmada, “Derhal memleketin kaderini üzerinize alınız. Bu Meclis tam anlamıyla sorumludur. Millet bizi bunun için gönderdi; bizi buraya beş kişinin eline milleti terk edelim diye göndermemiştir” (3-4) diyerek, Büyük Millet Meclisi’nin üstünde herhangi bir güç olmadığını kesin çizgilerle belirtir.
1800 – Dünyanın en büyük kütüphanesi olan Kongre Kütüphanesi kuruldu.
1877 – Rusya, Eflak ve Boğdan‘a girerek Osmanlı’lara savaş açtı, böylece 93 Harbi olarak anılan Osmanlı-Rus savaşı başlamış oldu.
1916 – Patrick Pearse önderliğindeki gizli milliyetçi örgüt Dublin‘de İngiliz egemenliğine karşı Paskalya Ayaklanması‘nı başlattı.
1955 – Endonezya‘da düzenlenen Bandung Konferansı sona erdi.
2005 – Soyuz TMA-5 yeryüzüne döndü.
Daniel Defoe (ö. 1731)
Marie Taglioni (ö. 1884)
Shirley MacLaine (d. 1934)
23 NİSAN
* * *
Düşmanları çeviren
Seldir 23 Nisan
Zalimleri deviren
Yeldir 23 Nisan
* * *
Hürriyetle açacak
Mis kokular saçacak
Çağlara ulaşacak
Güldür 23 Nisan
* * *
Düşmanın vurulduğu
Vatanın durulduğu
Birliğin kurulduğu
Eldir 23 Nisan
* * *
İstiklalin tacında
Özgürlük ilacında
Hürriyet ağacında
Daldır 23 Nisan
* * *
Devlerin barıştığı
Ülkünün karıştığı
Dünyanın konuştuğu
Dildir 23 Nisan
* * *
Türkiye, yurdun adı
Atatürk’tür üstadı
Milletin ağız tadı
Baldır 23 Nisan
* * *
Hem görüldü nitelik
Diriliş hak üstelik
Kadife kaplı çelik
Koldur 23 Nisan
* * *
Esareti bitiren
Hürriyeti getiren
İstiklâle götüren
Yoldur 23 Nisan
* * *
Candır erkekli, kızlı
Yüreklerde yaldızlı
Hilal ile yıldızlı
Al’dır 23 Nisan
* * *
Kenan Şahbaz
23 Nisan: Türkiye ve KKTC‘de Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
1661 – İngiltere, İskoçya ve İrlanda kralı II. Charles, Westminster Manastırı‘nda taç giydi.
1920 – Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara‘da kuruldu.
1967 – Sovyetler Birliği Soyuz uzay aracının ilk misyonu Soyuz 1, Baykonur Uzay Üssü‘nden fırlatıldı.
1997 – Cezayir‘de Ömeriye Katliamı gerçekleşti: 42 sivil öldürüldü.
2005 – İlk YouTube videosu olan Me at the zoo sitede paylaşıldı.
William Shakespeare (ö. 1616)
Bertil Ohlin (d. 1899)
Boris Yeltsin (ö. 2007)
TBMM’DE FIKRALI SOHBETLER
“Aşık Veysel’in yaşadığı yere yaşlı bir hâkim tayin olmuş. Gel git hâkimle Veysel’in dostluğu gelişmiş. Sıcak diyaloglar yaşanırken, bölgeye genç bir hâkim daha tayin edilmiş. Ancak bu hâkim olmadık yerlerdeki konuşması ve boşboğazlığı ile herkesin tepkisi çekmiş. Bir gün sohbet ederlerken genç hâkim, Veysel’in fermuarının açık unuttuğunu görmüş ama densizlik yaparak açık açık söylemiş. Buna aldırış etmeyen Veysel, ‘getirin sazımı’ demiş ve 8 dizelik deyiş söylemiş. Deyişin son iki mısrası genç hâkimi yerin dibine sokmuş. Veysel’in deyişinin son iki mısrası, ‘Hele bakın bize gelen hâkime/Gelir gelmez gözü takıldı s…me’. Çiçek, fıkradaki olayın Devlet Bakanı Egemen Bağış tarafından bilenlere sorularak teyit edildiğini de sözlerine ekledi. Bunun üzerine MHP’li üye Tunca Toskay da İnönü’yle ilgili şu fıkrayı anlattı:
“Bir gün İnönü, teşkilat ziyareti sırasında, bir yönetici usulca kulağına eğilip, ‘efendim pantolonunuzun fermuarı açık’ diye uyarmış. Hiç oralı olmayan İnönü, ‘telaş etme, ölü evinin kapısı hep açık olur’ demiş.”
Kaynak: https://www.odatv.com/siyaset/cemil-cicekten-sikli-fikra-24846
1453 – İstanbul kuşatması sırasında 72 parça kadırga karadan yürütülerek Haliç’e indirildi.
1529 – İspanyol İmparatorluğu ile Portekiz Krallığı arasında Zaragoza Barış Antlaşması imzalandı.
1809 – Beşinci Koalisyon Savaşı‘nın bir parçası olan Eckmühl Muharebesi sona erdi.
1915 – I. Dünya Savaşı sırasında İkinci Ypres Muharebesi başladı.
2008 – Radara yakalanmama teknolojisiyle geliştirilmiş ilk hava aracı olan F-117 Nighthawk, ABD Hava Kuvvetleri tarafından hizmetten çıkarıldı.
Petronius Maximus (ö. 455)
I. Isabel (d. 1451)
Vladimir Lenin (d. 1870)
“HAKİMİYET KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR.”
TBMM’nin açılışı, kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından biri oldu
Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde Kurtuluş Savaşı’nı başlatacak ve Cumhuriyete giden yolda önemli adımlar atılmasını sağlayacak Büyük Millet Meclisi, 106 yıl önce açıldı.
Düşman işgali altındaki Anadolu ve Rumeli topraklarında, Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde Kurtuluş Savaşı’nı başlatacak ve Cumhuriyete giden yolda önemli adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 106 yıl önce 23 Nisan’da açıldı. TBMM’nin açılışı, kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından birisi oldu.
Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’ndan yenik çıkmasının ardından, Mondros Mütarekesi’ne rağmen ülkenin işgal edilmeye başlanması üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı.
Amasya Tamimi ile Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar, ”ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağı”nı ortaya koydu.
1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920’de, 168 üyesinden 162’sinin katılımıyla toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum mebusu seçilmişti ancak o Ankara’da kaldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920’de yaptığı gizli oturumda Misakımilli’yi kabul etti.
İstanbul’un 16 Mart’ta işgali ve Milli Mücadele yanlılarının tutuklanmaya başlamaları üzerine milletvekilleri ve aydınlar, Ankara’ya kaçmaya başladı.
Mebusan Meclisi de 18 Mart’ta son kez toplanarak, Meclisin süresiz olarak tatil edilmesini kararlaştırdı.
Mustafa Kemal, 19 Mart 1920’de yayımladığı genelgeyle ”Ankara’da olağanüstü yetkili bir Meclis”in toplanacağını duyurdu.
Genelgede, ”Ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünüp uygulamak üzere ulusça olağanüstü yetki verilecek bir Meclisin Ankara’da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış olan mebuslardan Ankara’ya gelebileceklerin de bu Meclise katılmaları” istendi.
Bu amaçla yapılacak seçimle belirlenen milletvekilleri ile dağıtılan Osmanlı Mebusan Meclisinden kaçarak Ankara’ya gelebilenlerden 84’ü, ilk Mecliste yer aldı. Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin açılışını duyurduğu genelgesinde ise bundan böyle ”bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun emir alacağı en yüksek kat”ın bu Meclis olacağını kaydetti.
23 Nisan 1920’de, Hacıbayram Camisi’nde cuma namazı kılınıp, kurbanlar kesildikten sonra ilk TBMM, İttihat ve Terakki Kulübü olarak yapılan binada açıldı. Cumhuriyete giden yolda büyük adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin 103 yıl önce 23 Nisan’da açılması, Türkiye Cumhuriyetinin kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından birisi oldu.
TBMM, açıldığından bu yana milli iradenin yansımasının simgesi oldu. TBMM’nin ilk Başkanı Mustafa Kemal Atatürk, 1 Mart 1920 tarihinde Meclisin 4. toplantı yılının açılışında da bunun önemine dikkati çekti.
Atatürk’ün sözleri tutanaklara şöyle yansıdı:
“Hep birlikte bakışlarımızı, vicdanımızın merkezi olan millete dikelim. Orada erdemin, vefa ve içten bağlılığın, yenileme arzusunun, egemenlik aşkının ve geleceğin sönmeyen ateşi yanmaktadır. Bu kutsal ateş, kendi içindeki bilgisizlik ve karanlığı yakacak ve bağımsızlığımızın önüne dikilecek olan bütün engelleri yıkacaktır. Efendiler, millet önünde, onun hak ettiği bağımsızlığın önünde, onun layık olduğu gelişme ve yenileme arzusu önünde, her kuvvet ancak milletin irade ve amaçlarına uymak şartıyla yaşayabilir. Milletin irade ve amaçlarına uymayanların talihi hüsrandır, çökmedir.”
1960 – Brasília, Brezilya‘nın başkenti oldu.
1967 – Yunanistan‘da Yeoryos Papadopulos liderliğindeki Albaylar Cuntası yönetime el koydu.
1975 – Vietnam Savaşı: Güney Vietnam devlet başkanı Nguyen Van Thieu, Saygon‘u terketti.
2003 – Irak‘taki Saddam Hüseyin iktidarının yıkılmasından sonra Geçici Koalisyon Yönetimi idareyi ele aldı.
2021 – Endonezya Donanması denizaltısı Nanggala, Bali‘nin kuzeyinde battı.
VII. Henry (ö. 1509)
Max Weber (d. 1864)
Anthony Quinn (d. 1915)
YILDIRIM BEYAZIT’IN ŞAHİTLİĞİ
Bursa’da Ulu Camii’nin yapımında mimarbaşı bir işçiyi tokatlamıştı. Olay Kadı Molla Fenari’ye intikal etmişti. Molla Fenari de olayı gören Yıldırım Beyazıt’ı kadılığa çağırmıştı.
Davalı ve davacıdan sonra gelen Yıldırım Beyazıt Kadılığa girdiğinde Molla Fenari “oraya oturun” diye yer gösterir. Kadı:
“Murat oğlu Yıldırım Beyazıt sen olayı görmüşsün, nasıl gördün, kalkın, kimliğinizi açıklayın önce” der.
Yıldırım Beyazıt kalkarken başı döner, zoraki ayakta durur, titrek bir sesle, “Murat oğlu Yıldırım Beyazıt benim,” der. Kadı Molla Fenari;
“Başınız mı döndü” diye sorar. Beyazıt;
“Öyle oldu” diye cevap verir. Kadı:
“Neden?” diye sorar. Beyazıt:
“Bilemem” der. Kadı:
“Sabah… Daha önce de döner miydi?” Beyazıt:
“Bir defa döndü. Kalkarken.” Kadı:
“Şarap dönmesi midir?” Beyazıt:
“Neden sorarsın? Dava ile ne ilgisi vardır?” Kadı:
“Sorumuz dava ile ilgilidir, cevabı verilmelidir. Baş dönmesi şaraptan mıdır diye sorulduydu.” Beyazıt:
“Bilemem.” Kadı:
“Geceleri geç vakitlere kadar şarap içip eğlendiğini bilenler var. Dün gece içtiniz mi?” Beyazıt:
“Evet, içtim.” Kadı:
“Olay gününün gecesinde de işrette miydin? Beyazıt:
“Evet” Kadı Molla Fenari işçiye dönerek, “başka şahidiniz var mı” diye sorar? İşçi:
“Yok” der. Kadı:
“Tanık olarak gösterdiğiniz Murat oğlu Yıldırım Beyazıt’ın şahitliğini geçerli kabul etmiyorum. Şarap alışkını olanlar işret gecesinin gündüzü baş ağrılı olurlar. Şarabın uyuşturucu gücüde devam eder. Görüşü bulanık yapar. Bulanık görüşte tam bir görme yoktur. Murat oğlu Yıldırım Beyazıt gibi devamlı şarap içenlerin gördükleri ise şüpheli bir görüştür. Bir kadı olarak söylediklerini doğrudur diye kabul edemem. Şahit gidebilir. Yargılanmayı dinleyecekse şu yana geçsin,” der.
Önce kadıya kızan Yıldırım Beyazıt Han, bu yargılama sonucunda:
“Tanrıya şükür senin gibi bir kadı Yıldırım Beyazıt’ın zamanında yaşadı, yoksa boşuna ömür geçirmiş olurdum” diye şükretti.